Sınıqdan sonra: bitişmə və bərpa

Sınıq necə bitişir

Bitişmə bir neçə mərhələdən keçir və bu prosesi tələsdirmək mümkün deyil:

• İlk günlər — sınıq nahiyəsində qan yığılır, iltihabi mərhələ başlayır.
• 2–3 həftə — yumşaq qabar formalaşır, sümük ucları hələ zəif birləşib.
• 6–12 həftə — qabar sərtləşir, sümük yük daşımağa hazırlaşır.
• Aylar və illər — remodelləşmə: sümük yükə uyğun olaraq öz strukturunu bərpa edir.

Bitişmənin sürətinə yaş, sınığın yeri və növü, qan təchizatı, siqaret, şəkərli diabet və qidalanma təsir edir. Siqaret bitişməni nəzərəçarpacaq dərəcədə ləngidir — bu, əsassız qadağa deyil.

Gips yoxsa əməliyyat

Gips o zaman kifayət edir ki, sümük ucları düzgün vəziyyətdədir və bu vəziyyət xarici fiksasiya ilə saxlanıla bilir. Əməliyyat isə bu hallarda müzakirə olunur:

• ucların yerdəyişməsi düzəldilə bilmir və ya saxlanılmır;
• sınıq oynaqdaxilidir — oynaq səthi milimetrlə dəqiqliklə bərpa olunmalıdır, əks halda gələcəkdə artroz qaçılmazdır;
• sınıq qeyri-sabitdir, qəlpəlidir;
• açıq sınıq, damar-sinir zədəsi ilə müşayiət olunur;
• xəstənin erkən hərəkət etməsi həyati vacibdir — məsələn, yaşlılarda bud sümüyü boynunun sınığı.

Osteosintez növləri

• Plastin və vintlər — sümük səthinə bərkidilir, oynağa yaxın və oynaqdaxili sınıqlarda geniş istifadə olunur.
• İntramedullar mil — sümüyün daxili kanalına yerləşdirilir. Uzun sümüklərin (bud, qamış) sınıqlarında üstünlük verilir, erkən yükə imkan verir.
• Vintlərlə fiksasiya — kiçik həcmli, sadə sınıqlarda.
• Xarici fiksator — açıq sınıqlarda, ağır yumşaq toxuma zədələnməsində müvəqqəti və ya son mərhələ kimi.
• Sümük plastikası — sümük defekti olduqda, boşluğun doldurulması üçün.

Bərpa nə qədər çəkir

Aşağıdakı rəqəmlər orta göstəricilərdir — konkret müddət sınığın növündən və xəstədən asılıdır:

Bərpanın əsas hissəsi sümüyün bitişməsi deyil, hərəkət və əzələ gücünün geri qaytarılmasıdır. İmmobilizasiya dövründə qonşu oynaqların hərəkətsiz qalması kontrakturaya gətirib çıxarır — buna görə fizioterapiya sümük bitişdikdən sonra deyil, mümkün olan kimi başlayır.

Fəsadlar

• Düzgün bitişməmə — sümük əyri bitişir, ayağın oxu və uzunluğu dəyişir.
• Yalançı oynaq (psevdoartroz) — bitişmə baş vermir; adətən qan təchizatının pozulması və ya qeyri-kafi fiksasiya ilə bağlıdır.
• Kontraktura — qonşu oynaqların hərəkət məhdudiyyəti.
• İnfeksiya — xüsusən açıq sınıqlarda.
• Uzunmüddətli ağrı və şişkinlik sindromu — nadir, lakin erkən aşkarlanması vacibdir.

Metal konstruksiya çıxarılmalıdırmı

Həmişə yox. Müasir titan implantlar orqanizmdə qala bilir və çox vaxt narahatlıq yaratmır. Çıxarılma bu hallarda müzakirə olunur: konstruksiya dəri altında hiss olunur və sürtünür, ağrı verir, oynağın hərəkətinə mane olur, infeksiya var, yaxud xəstə gəncdir və uzunmüddətli perspektiv nəzərə alınır.

Çıxarılma adətən bitişmə tam təsdiqləndikdən sonra — 12 aydan tez olmayaraq planlaşdırılır.

50 yaşdan sonrakı sınıqlar barədə ayrıca